KHỞI ĐỘNG

Câu hỏi: Trên mặt đồng hồ ở Hình 1, quan sát hai góc: góc tạo bởi kim giờ và kim phút; góc tạo bởi kim phút và kim giây.

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hai góc đó có liên hệ gì đặc biệt?

Hướng dẫn giải:

Quan sát mặt đồng hồ hình 1 ta thấy: Hai góc được đánh dấu có:

  • Chung đỉnh
  • Chung một cạnh
  • Kim giờ và kim giây nằm về hai phía của kim phút.

I. HAI GÓC KỀ NHAU

Luyện tập 1: Ở Hình 6, hai góc xOy và mOn có phải là hai góc kề nhau hay không? Vì sao?

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hướng dẫn giải:

Hai góc xOy và mOn không phải là hai góc kề nhau vì không có cạnh nào chung.

Luyện tập 2: Ở Hình 9, hai góc mOn và pOn có là hai góc kề nhau hay không? Tính số đo của góc mOp.

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hướng dẫn giải:

Hai góc mOn và pOn có là hai góc kề nhau vì có đỉnh O chung, cạnh On chung, 2 cạnh còn lại là Om và Op nằm về hai phía so với đường thẳng chứa On.

Vì On nằm trong góc mOp nên

$\widehat{mOn}+\widehat{nOp}=>30^{0}+60^{0}=\widehat{mOp}$

$=>\widehat{mOp}=90^{0}$

II. HAI GÓC BÙ NHAU. HAI GÓC KỀ BÙ

Hoạt động 3: Tìm tổng số đo của góc $110^{0}$ và góc $70^{0}$

Hướng dẫn giải:

Tổng số đo của hai góc là: $110^{0} + 70^{0} = 180^{0}$

Hoạt động 4: Quan sát hai góc xOt và yOt ở Hình 10, trong đó Ox và Oy là hai tia đối nhau.

a) Hai góc xOt và yOt có kề nhau không?

b) Tính $\widehat{xOt}+\widehat{yOt}$

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hướng dẫn giải:

a) Hai góc xOt và yOt là hai góc kề nhau vì có đỉnh O chung, cạnh Ot chung, 2 cạnh còn lại là Ox và Oy nằm về hai phía so với đường thẳng chứa tia Ot

b) Vì tia Ot nằm trong góc xOy nên: $\widehat{xOt}+\widehat{yOt} = \widehat{xOy}$

Mà $\widehat{xOy}= 180^{0}$ (góc bẹt)

=> $\widehat{xOt}+\widehat{yOt} =180^{0}$

Luyện tập 3: Tính góc xOt trong hình 12

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hướng dẫn giải:

Ta có: $\widehat{xOt}+\widehat{tOy} =180^{0}$ (hai góc kê bù)

=> $\widehat{xOt}+120^{0} = 180^{0}$

=> $\widehat{xOt} = 180^{0} - 120^{0}= 60^{0}$

III. HAI GÓC CỐ ĐỊNH

Hoạt động 5: Quan sát hai góc xOz và yOt ở Hình 13, trong đó, Ox và Oy là hai tia đối nhau, Oz và Ot cũng là hai tia đối nhau và cho biết:

a) Cạnh Ox của góc xOz là tia đối của cạnh nào của góc yOt.

b) Cạnh Oz của góc xOz là tia đối của cạnh nào của góc yOt.

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hướng dẫn giải:

a) Cạnh Ox của góc xOz là tia đối của cạnh Oy của góc yOt.

b) Cạnh Oz của góc xOz là tia đối của cạnh Ot của góc yOt.

Hoạt động 6: Quan sát Hình 15 và giải thích vì sao:

a) Hai góc xOy và yOz là hai góc kề bù;

b) Hai góc yOz và zOt là hai góc kề bù;

c) $\widehat{xOy}+\widehat{yOz}=\widehat{yOz}+\widehat{zOt}$ và $\widehat{xOy}=\widehat{zOt}$

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hướng dẫn giải:

a) Vì 2 góc có chung gốc O, chung cạnh Oy, 2 cạnh còn lại là Ox và Oz nằm về hai phía đối với đường thẳng chứa tia Oy nên hai góc xOy và yOz là hai góc kề nhau. Hơn nữa, hai góc xOy và yOz có tổng bằng góc xOz =180 độ nên hai góc xOy và yOz là hai góc bù nhau.

Vậy hai góc xOy và yOz là hai góc kề bù

b) Vì 2 góc có chung gốc O, chung cạnh Oz, 2 cạnh còn lại là Oy và Ot nằm về hai phía đối với đường thẳng chứa tia Oz nên hai góc yOz và zOt là hai góc kề nhau. Hơn nữa, hai góc yOz và zOt có tổng bằng góc xOz =180 độ nên hai góc yOz và zOt là hai góc bù nhau.

Vậy hai góc yOz và zOt là hai góc kề bù

c. Do $\widehat{xOy}+\widehat{yOz}=\widehat{xOz}=180^{0}$

        $\widehat{yOz}+\widehat{zOt}=\widehat{yOt}=180^{0}$

Vậy $\widehat{xOy}+\widehat{yOz}=\widehat{yOz}+\widehat{zOt}$

$=>\widehat{xOy}=\widehat{zOt}$

Luyện tập 4: Tìm số đo x trong Hình 17

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Hướng dẫn giải:

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Ta có: $\widehat{O_{1}}=\widehat{O_{2}}$ (hai góc đối đỉnh). Mà $\widehat{O_{1}}=30^{0}=>\widehat{O_{2}}=30^{0}$

Ta có: $\widehat{O_{2}}+\widehat{O_{3}}+\widehat{O_{4}}=180^{0}$ (góc kế bù)

$=>x+30^{0}+90^{0}=180^{0}$

$=>x=180-30^{0}-90^{0}=60^{0}$

B. Bài tập và hướng dẫn giải

Bài 1 trang 94 toán 7 tập 1 CD

a) Tìm các cặp góc kề nhau trong mỗi hình 18a, 18b:

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

b) Tìm các cặp góc kề bù (khác góc bẹt) ở Hình 19

c) Tìm hai góc đối đỉnh (khác góc bẹt và góc không) trong mỗi hình 20a, 20b, 20c, 20d:

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Bài 2 trang 95 toán 7 tập 1 CD

Quan sát Hình 21 và chỉ ra:

a) Hai góc kề nhau;   

b) Hai góc kề bù;   

c) Hai góc đối đỉnh;

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Bài 3 trang 95 toán 7 tập 1 CD

Tìm số đo:

a) Góc mOp trong Hình 22a;

b) Góc qPr trong Hình 22b;

c) x,y trong Hình 22c.

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt

Bài 4 trang 95 toán 7 tập 1 CD

Hình 23 là một mẫu cửa có vòm tròn của một ngôi nhà. Nếu coi mỗi thanh chắn vòm cửa đó như một cạnh của góc thì các thanh chắn đó tạo ra các góc kề nhau. Theo em, mỗi góc tạo bởi hai thanh chắn vòm cửa đó khoảng bao nhiêu độ?

Giải bài 1 Góc ở vị trí đặc biệt