Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một trong những nhiệm vụ kinh tế cơ bản của thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay. Vì vậy, với bài học ngày hôm nay, hi vọng sẽ giúp các bạn hiểu được nội dung cơ bản cũng như nhận thức rõ được trách nhiệm của công dân đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước..

A. Kiến thức trọng tâm

I. Nội dung bài học

1. Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tính tất yếu khách quan và tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

a. Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

  • Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động kinh tế và quản lý kinh tế-xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện,  phương  pháp  tiên  tiến, hiện đại nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao.

b. Tính tất yếu khách quan và tác dụng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

  • Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa:
    • Do yêu cầu phải xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội.
    • Do yêu cầu phải rút ngắn khoảng cách tụt hậu xa về kinh tế, kỹ thuật và công nghệ giữa Việt Nam và thế giới.
    • Do yêu cầu phải tạo ra năng suất lao động xã hội cao, đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của xã hội.
  • Tác dụng to lớn và toàn diện của công nghiệp hóa, hiện đại hóa:
    • Tạo tiền đề thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội.
    • Tạo tiền đề cho việc củng cố quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa,  tăng cường vai trò của Nhà nước và mối quan hệ giữa công nhân, nông dân, trí thức.
    • Tạo tiền đề phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
    • Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, gắn với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh.

2. Nội dung cơ bản của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở đất nước.

a. Phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất

  • Thực hiện cơ khí hóa nền sản xuất xã hội.
  • Áp dụng những thành tựu khoa học và công nghệ hiện  đại vào các ngành kinh tế.
  • Nâng cao chất  lượng nguồn nhân lực.

b.  Xây dựng một cơ cấu kinh tếhợp lý, hiện đại và hiệu quả

  • Chuyển dịch, phát triển từ cơ cấu kinh tế nông nghiệp lên cơ cấu kinh tế công, nông nghiệp và dịch vụ hiện đại.
  • Chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với phát triển tri thức.

c. Củng cố và tăng cường địa vị chủ đạo của quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa và tiến tới xác lập địa vị thống trị của quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân

(Học sinh tự đọc tham khảo)

3. Trách nhiệm của công dân đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

  • Nhận thức đúng đắn về tính tất yếu khách quan và tác dụng to lớn của công nghiệp hóa, hiện đại hóa
  • Lựa chọn ngành, mặt hàng có khả năng cạnh tranh cao, phù hợp với nhu cầu của thị trường.
  • Ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại vào sản xuất.
  • Học tập, nâng cao trình độ văn hóa, khoa học -công nghệ hiện đại.

B. Bài tập và hướng dẫn giải

Câu 1: Từ khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa, em hãy cho biết tại sao ở nước ta công nghiệp hóa phải gắn liền với hiện đại hóa?

Câu 2: Trình bày tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta?

Câu 3: Trình bày tác dụng to lớn và toàn diện của công nghiệp hóa, hiện đại hóa?

Câu 4: Phân tích nội dung cơ bản của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta.

Câu 5: Cơ sở vật chất – kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội là gì? Em có nhận xét gì về cơ sở vật chất – kĩ thuật của nước ta hiện nay?

Câu 6: Chọn ý kiến đúng trong các ý kiến sau về việc xây dựng cơ sở vật chất – kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội ở nước ta và lí giải ngắn gọn vì sao lại chọn ý kiến đó.

a. Nước ta tự nghiên cứu và xây dựng.

b. Nhận chuyển giao kĩ thuật và công nghệ hiện đại từ các nước tiên tiến.

c. Kết hợp vừa tự nghiên cứu và xây dựng vừa nhận chuyển giao kĩ thuật và công nghệ hiện đại từ các nước tiên tiến.

Câu 8: Tại sao trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải đồng thời với chuyển dịch cơ cấu lao động? Xu hướng chuyển dịch cơ cấu lao động ở nước ta hiện nay?

Câu 9: Là một công dân, trong khi học và sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, em phải làm gì để góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.