Giải bài 17: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên - Sách lịch sử và địa lí 7 chân trời sáng tạo. Phần đáp án chuẩn, hướng dẫn giải chi tiết cho từng bài tập có trong chương trình học của sách giáo khoa. Hi vọng, các em học sinh hiểu và nắm vững kiến thức bài học..

1. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ năm 1258

Câu hỏi: Dựa vào sơ đồ 17.1 và lược đồ 17.2, hãy trình bày diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258.

Giải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - NguyênGiải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên

 Câu trả lời:

Diễn biến của cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258:

- Năm 1257, Mông Cổ cho quân áp sát biên giới Đại Việt rồi 3 lần cử sứ giả đến Thăng Long dụ hàng, vua cho bắt giam sứ giả, ra lệnh cả nước ra sức tập luyện, chuẩn bị vũ khí sẵn sàng đánh giặc.

- Đầu tháng 1/1258, Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy 3 vạn quân Mông Cổ tiến vào Đại Việt.

- Ngày 17/1/1258, vua Trần Thái Tông trực tiếp chỉ huy chặn giặc ở Bình Lệ Nguyên. Trận đánh diễn ra quyết liệt, quân Trần chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng.

- Nhà Trần rút khỏi Thăng Long, thực hiện kế sách "vườn không nhà trống".

- Quân Mông Cổ chỉ chiếm được thành Thăng Long trống rỗng, lâm vào thế khó khăn.

- Ngày 29/1/1258, quân Trần tổ chức tấn công lớn ở Đông Bộ Đầu.

- Quân Mông Cổ thua trận rút chạy, kháng chiến kết thúc thắng lợi.

2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1285

Câu hỏi: 

- Khai thác thông tin trong bài và lược đồ 17.5, em hãy vẽ sơ đồ tư duy diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285.

- Khai thác tư liệu 17.3 và 17.4, em hãy rút ra đặc điểm chung về tinh thần chống giặc ngoại xâm của vua quan và nhân dân thời Trần. 

Giải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - NguyênGiải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - NguyênGiải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên

Câu trả lời:

- Sơ đồ tư duy diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285:

Sơ đồ tư duy diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285:

 - Qua tư liệu 17.3 và 17.4, ta thấy được tinh thần chống giặc kiên cường, bất khuất, không chịu đầu hàng, lùi bước trước kẻ thù của vua quan và nhân dân thời Trần. 

3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1287 - 1288

Câu hỏi:

- Dựa vào sơ đồ 17.6 và lược đồ 17.7, em hãy vẽ sơ đồ thời gian những diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287 - 1288. 

- Vì sao khi bước vào kháng chiến, trước thế giặc rất mạnh, Hưng Đạo Vương lại khẳng định với vua Trần: "Năm nay đánh giặc nhàn"?

Sơ đồ tư duy diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285:Sơ đồ tư duy diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285:

Câu trả lời:

- Sơ đồ thời gian những diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287 - 1288:

Giải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên

 

- Khi bước vào kháng chiến, trước thế giặc rất mạnh, Hưng Đạo Vương lại khẳng định với vua Trần: "Năm nay đánh giặc nhàn" vì ông đã nắm chắc rằng, địch chấp nhận giao chiến với ta trên sông nước là chúng đã từ bỏ sở trường và bị buộc phải đánh theo cách thủy chiến sở trường của Đại Việt. 

4. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên

Câu hỏi:

- Phân tích nguyên nhân thắng lợi của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên (thế kỉ XIII). Tham khảo thêm tư liệu 17.9 cho câu trả lời của em.

- Nêu ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên.

- Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn có vai trò như thế nào đối với triều đại nhà Trần và lịch sử dân tộc thế kỉ XIII?

Giải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên

Câu trả lời:

- Nguyên nhân thắng lợi của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên (thế kỉ XIII):

+ Kết quả của lòng yêu nước, của sự đoàn kết toàn dân, trên dưới một lòng cùng tham gia đánh giặc.

+ Nhà Trần đã đề ra kế sách đánh giặc đúng đắn, sáng tạo, biết phát huy truyền thống đánh giặc của cha ông "lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh", "tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu",...

+ Tài năng thao lược của các vua nhà Trần cùng các danh tướng như Trần Quang Khải và Trần Khánh Dư.

- Ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên:

+ Đập tan tham vọng, ý chí xâm lược của quân Mông - Nguyên, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, mở ra nền thái bình hơn một thế kỉ cho Đại Việt. 

+ Chiến thắng góp phần chặn đứng làn sóng xâm lược của quân Mông - Nguyên đối với Nhật Bản và các nước Đông Nam Á. 

+ Khẳng định tinh thần quật cường, khí phách của một dân tộc không chịu khuất phục trước bất kì kẻ thù nào.

+ Chiến thắng để lại nhiều bài học lịch sử quý giá về xây dựng khối đoàn kết quân dân trong công cuộc đấu tranh và bảo vệ Tổ quốc.

- Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn có vai trò quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ nền độc lập dân tộc, ông là người chỉ huy quân đội đánh tan hai cuộc xâm lược của quân Mông - Nguyên năm 1285 và 1288. Những chiến lược đánh giặc của ông đã đặt nền móng cho nghệ thuật quân sự Việt Nam kể từ thời Trần đến ngày nay.

B. Bài tập và hướng dẫn giải

Câu hỏi phần luyện tập

Câu hỏi 1: Từ thông tin trong bài, em hãy điền các trận đánh tiêu biểu vào các ô trống tương ứng với từng cuộc kháng chiến. 

Giải bài 17 Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên

Câu hỏi 2: Từ kiến thức đã học, em hãy đánh giá vai trò của Trần Thủ Độ và Trần Hưng Đạo trong các cuộc kháng chiến chống xâm lược Mông - Nguyên.

Câu hỏi phần vận dụng

Câu hỏi 3: Theo em, nhân tố quyết định tạo nên chiến thắng trong các cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên là gì? Nhân tố đó được kế thừa và phát huy như thế nào trong thời bình?